Türkiye'de Konkordato: Türkiye'deki Karşı Taraf Konkordato Talebinde Bulunduğunda Alacaklının Başvurabileceği Hukuki Yollar
Türk karşı tarafınız konkordato talebinde bulunduysa, bu bir iflas veya borcun kabulü anlamına gelmez; mahkeme korumasından yararlanma ve yeniden yapılandırma için süre kazanma girişimidir. Koruma devam ettiği sürece icra dairelerindeki takip işlemleri kural olarak durur; alacaklının ise alacağını hızla bildirmesi ve ticaret mahkemesindeki dosyanın seyrini takip etmesi gerekir. İlk günlerde en önemli adımlar şunlardır: sürecin hangi aşamada olduğunu kontrol etmek, borca ilişkin belgeleri toplamak ve süreleri kaçırmamak.
Türkiye'de konkordato nedir ve iflastan farkı nedir
Konkordato, İcra ve İflas Kanunu (İİK) ile düzenlenmiştir ve bugünkü şekliyle 2018 yılındaki reformdan sonra uygulanmaktadır. Borçlu, yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesine başvurur; ön proje, mali belgeler ve malvarlığına ilişkin bilgileri sunar. Mahkeme, borçluya geçici mühlet verilip verilmeyeceğine karar verir.
Sürecin amacı, şirketi tasfiye etmek yerine alacaklılarla yeni bir ödeme planı veya kısmi ödeme konusunda anlaşmaktır. İflas ise farklı işler: malvarlığı paraya çevrilir, elde edilen tutar alacak sıralamasına göre dağıtılır. Konkordato başarısız olursa, uygulamada çoğunlukla iflas gündeme gelir.
Konkordato türleri nelerdir
En sık karşılaşılan tür adi konkordatodur; borçlu bu yolda alacaklılara borç için taksit veya indirim önerir. Bir diğer seçenek, varlıkların satılarak elde edilen bedelin alacaklılar arasında paylaştırıldığı malvarlığının terki suretiyle konkordatodur. Bir başka mekanizma ise iflasın ardından yapılan konkordato ile ilgilidir.
Alacaklı açısından bu fark önemlidir. Birinci durumda alacağın bir kısmını taksitle tahsil edebilir ve faaliyetini sürdüren bir muhatapla ilişkinizi devam ettirebilirsiniz. İkinci durumda ise esasen bir tasfiye söz konusudur; malvarlığının değerini ve sizden önce kimlerin sırada olduğunu bilmek gerekir.
Koruma döneminde borca ve takibe ne olur
Süreç iki aşamalıdır. Önce mahkeme geçici mühlet (geçici mühlet) verebilir: genel kural olarak üç ay, ek olarak iki ay uzatma imkânıyla. Borçlunun planı uygulanabilir görünüyorsa mahkeme kesin mühlet verir: genel kural olarak bir yıl, altı aya kadar uzatma imkânıyla. Süreler konusunda kanun değiştiğinden, güncel düzenlemeyi bir avukattan teyit ediniz.
Bu süre için bir konkordato komiseri atanır ve borçlunun faaliyetlerini denetler. Borçluya karşı yeni icra takibi başlatılamaz, başlamış olanlar durur, ihtiyati haciz uygulanması ise sınırlıdır. Borçlu malvarlığı üzerinde yalnızca kanunun ve komiserin izin verdiği ölçüde tasarruf edebilir.
Tipik bir örnek: Rus bir şirket, ödeme vadeli olarak bir parti mal tedarik etmiş, vade dolmuş, Türk alıcı önce önümüzdeki hafta ödeyeceğini söylemiş, sonra iletişimi kesmiştir. Bir ay sonra mahkemenin geçici mühlet verdiği anlaşılır. Tedarikçi bu sırada henüz dava hazırlığındaysa, kendisini genel tahsil düzeninin işlemediği, özel kuralların geçerli olduğu bir süreçte bulur.
Alacaklının ilk adımları: önümüzdeki günlerde ne yapılmalı
İşe borçluya mektup yazarak değil, olguları doğrulayarak başlamak gerekir. Telefonda size ne söylenirse söylensin, sürecin durumu güvenilir biçimde yalnızca mahkemedeki dosya içeriğinden görülebilir. Türk avukat, UYAP sistemi üzerinden dosyayı inceleyerek sürecin hangi aşamada olduğunu, komiserin kim olduğunu ve hangi sürelerin belirlendiğini tespit edebilir.
- Mahkemeyi, dosya numarasını ve geçici ya da kesin mühlet kararının tarihini belirleyin.
- Komiserin kim olduğunu ve alacağı bildirmek için kendisine nasıl ulaşılacağını öğrenin.
- Sözleşmeyi, şartnameleri, faturaları, irsaliyeleri, yazışmaları, ödeme belgelerini, varsa poliçe ve çekleri toplayın.
- Elinizde rehin, banka teminatı veya üçüncü kişilerin kefaleti olup olmadığını kontrol edin.
- Sürecin koşullarını anlayana kadar vadeli mal sevkiyatını ve hizmet sunumunu durdurun.
Belgeler Rusya veya Kazakistan hukukuna göre düzenlenmişse, çoğu zaman yeminli tercüman (yeminli tercüman) tarafından Türkçeye çevrilmeleri gerekir. Tecrübemize göre tercüme ve noter işlemleri beklenmedik ölçüde zaman almaktadır; bu nedenle hemen başlamak daha doğrudur.
Alacağın bildirilmesi, alacaklılar toplantısı ve itirazlar
Komiser, borçlunun verilerine dayanarak bilinen alacaklıların listesini hazırlar. Şirketiniz listede yoksa veya tutar eksik gösterilmişse, alacağı kendiniz bildirmeniz ve belgelerle ispatlamanız gerekir. Kanun listeye itiraz imkânı tanır; süreler kısadır, bu nedenle bekletmemek gerekir. Süreler ilanın yapılmasına ve mahkeme kararına bağlıdır ve somut dosyaya göre hesaplanmalıdır.
Ardından alacaklılar plan hakkında oy kullanır. Onay için hem alacaklı sayısı hem de alacak tutarı bakımından nitelikli çoğunluk aranır; sonrasında planı mahkeme onaylar (tasdik). Küçük bir alacaklı tek başına belirleyici olmaz, ancak büyük bir yabancı tedarikçi sonucu belirgin biçimde etkileyebilir. Bu nedenle toplantıya bizzat veya vekâletname ile temsilci aracılığıyla katılmanın pratik önemi vardır.
Ne zaman itiraz edilmelidir
Plana ve korumanın uzatılmasına karşı itirazlar ileri sürülebilir. Gerekçeler genellikle şunlardır: planın makul bir uygulanma ihtimali sunmaması, borçlunun varlıkları gizlemesi, şirketler grubunun başvurudan önce malvarlığını başka yere aktarması. Mahkeme, sürecin kötü niyetle kullanıldığı kanaatine varırsa korumayı kaldırabilir.
İtirazların başarı ihtimalini belgeler olmadan önceden değerlendirmek mümkün değildir. Avukat, borçlunun mali tablolarını, komiser raporunu ve malvarlığı kayıtlarını inceler. Neyin tartışılacağı ve bunun için zaman harcamaya değip değmeyeceği ancak bundan sonra anlaşılır.
Kefiller, rehin ve işlemlerin iptali
Borçlunun konkordatosu kural olarak kefilleri ve müteselsil borçluları sorumluluktan kurtarmaz: onlara yönelik talepler saklı kalır; ayrıntılar sözleşme şartlarına ve plana göre değişir. Sözleşme, ortağın kefaleti veya rehinle desteklenmişse bundan yararlanmak gerekir. Rehinli alacaklı, teminatsız alacaklıdan farklı bir konumdadır ve hakları ayrıca değerlendirilir.
Başvurudan hemen önce yapılan işlemler ayrı bir konudur. Borçlu konkordatodan kısa süre önce bir taşınmazı yakınına satmış veya varlıkları başka bir şirkete aktarmışsa, Türk hukuku bu tür işlemlere karşı tasarrufun iptali davası öngörür. Dava açma süreleri sınırlıdır, taraflarının bilgisi ve alacaklılara verilen zarar ise ispat edilmelidir. Tecrübemize göre bu tür dosyalar, Tapu Müdürlüğü ve ticaret sicilinde ön araştırma yapılmasını gerektirir.
Rusya, Kazakistan, Ukrayna: fark nedir
Türkiye'deki sürecin kendisi bakımından Rusya, Kazakistan veya Ukrayna'dan gelen alacaklının statüsünün önemi yoktur: yabancı alacaklı, alacağını Türk alacaklıyla aynı kurallara göre bildirir. Farklılıklar belgeler ve mahkeme kararlarının tanınması düzeyinde ortaya çıkar. Türkiye, Rusya ve Kazakistan, Yabancı Resmî Belgelerin Tasdik Mecburiyetinin Kaldırılması Sözleşmesi'ne (Lahey Apostil Sözleşmesi) taraftır; ancak şekil, noter tasdiki ve tercüme şartlarını somut belge bakımından bir avukattan teyit ediniz.
Rusya veya Kazakistan mahkemesinin ya da tahkim kurulunun kararı zaten mevcutsa, bunun Türkiye'de tanınması ve tenfizi, Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK) ve uluslararası sözleşmeler çerçevesinde ayrı bir usule tabidir. Ukraynalı şirketler bakımından mevcut sözleşmesel mekanizmalar ve pratik zorluklar farklılık gösterebilir. Hangi yolun uygulanacağı kararın tarihine, kararı veren merciin türüne ve uygulanabilir sözleşmeye bağlıdır; bu nedenle önceden tahminde bulunmamak gerekir.
Alacaklıların tipik hataları
Birinci hata, alacaklının beklemesi ve borçlunun kendiliğinden ödeme yapacağını ummasıdır. Mühlet sürerken alacağın bildirilmesi ve itiraz süreleri işler, kaçırılan hakkı geri almak ise zordur. İkinci hata, uyuşmazlığa olağan yolla başlanmasıdır. Hukuki Haber adlı uzman yayında yer alan güncel uygulama değerlendirmesine göre, dava şartı arabuluculuk giderek daha geniş bir uyuşmazlık yelpazesine yayılmakta ve ticari ilişkilerden doğan para alacakları bakımından da uygulanmaktadır. Ancak konkordatoda genel usul çoğu zaman uygulanmaz veya değişir; izlenecek yol bir avukatla birlikte belirlenmelidir.
Üçüncü hata, alacaklının önerilen planı değerlendirmeden kabul etmesidir. Yüzde kırk indirim ve birkaç yıllık taksit haklı olabilir; ancak krizin tedarikçilerin sırtından atlatılmasının bir yolu da olabilir. Dördüncü hata, tedarikçinin borçluyla peşin ödeme olmadan çalışmaya devam ederek kendi riskini artırmasıdır. Sonuç, yöneticilerin vaatlerine değil belgelere bağlıdır.
Sık sorulan sorular
Konkordato sırasında Türk şirketinden borç tahsil edilebilir mi?
Kural olarak hayır: geçici veya kesin mühlet devam ettiği sürece icra işlemleri durur ve yenileri başlatılamaz. Ancak alacağın sürecin kendisi içinde bildirilmesi gerekir; aksi halde dağıtımda pay alamama riskiyle karşılaşırsınız.
Konkordato şirketin iflas ettiği anlamına mı gelir?
Hayır. Bu, amacı alacaklılarla anlaşmak olan bir koruma sürecidir. Ancak plan onaylanmazsa veya yerine getirilmezse mahkeme iflasa geçebilir.
Belgelerin Türkçeye çevrilmesi gerekir mi?
Genellikle evet; mahkemeye ve komisere sunmak için yeminli tercüman tarafından yapılmış bir tercüme gerekir. Apostil veya noter tasdikinin gerekip gerekmediği belgenin türüne bağlıdır. Bir avukattan teyit ediniz.
Yabancı alacaklı plan hakkında oy kullanabilir mi?
Evet, alacaklı listesine dahil edilmişse veya alacağı kabul edilmişse. Bizzat ya da vekâletname ile temsilci aracılığıyla katılabilir.
Türk karşı tarafınızın konkordato talebinden haberdar olduysanız, sözleşmeyi, faturaları, irsaliyeleri, yazışmaları, ödeme bilgilerini, kefil veya rehin bilgilerini hazırlayın ve sürecin ilan edildiği tarihi öğrenin. Bu set ile hukuk bürosunun avukatı dosyayı mahkemede inceleyebilir, süreleri değerlendirebilir ve izlenecek yol konusunda yol gösterebilir. Bize sitedeki form, WhatsApp veya Telegram aracılığıyla ulaşabilirsiniz.
Bu makale bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz.