Türkiye’de yerleşik bir şirket için Rusya’daki dava çoğu zaman zincirleme seyahat gibi görünür: Moskova, Sankt-Peterburg, bölge mahkemesi, noter, tercüman, otel. Rus usul hukuku ise duruşmaların önemli bir kısmının uzaktan yapılmasını açıkça öngörür. Asıl mesele avukatın konforu değildir. Asıl mesele, kanunun video ile katılımı yeterli saydığı yerde müvekkilin uçak ve konaklama ödememesidir.
Rus-Türk Hukuk ve Danışmanlık Şirketi (RT Union), Rusya mahkemelerinde Türk şirketleri ve vatandaşları için davaları maliyet kontrolü kuralıyla yürütür: çevrimiçi katılım kuraldır; yüz yüze duruşma yalnızca sonucunu değiştirebileceği durumlarda kullanılır.
Rus hukukunda iki ayrı uzaktan katılım yolu vardır
Medeni yargılamada (Grazhdanskiy Protsessualnyy Kodeks Rossiyskoy Federatsii — GPK RF) ve ticari/tahkim yargılamasında (Arbitrazhnyy Protsessualnyy Kodeks — APK RF) uzaktan katılım iki farklı araçla düzenlenir. Bunlar birbirinin yerine geçmez.
Birinci araç video-konferans bağlantısıdır (videokonferents-svyaz, VKS). GPK md. 155.1 ve APK md. 153.1’e göre taraf, vekil, tanık, bilirkişi veya tercüman, ikamet veya bulunduğu yerdeki mahkemenin salonuna gider; o mahkeme teknik olarak asıl mahkemeye bağlar. Kimlik salon içinde kontrol edilir. Bu, evden bağlanma değildir: başka bir mahkeme binasına gidilir.
İkinci araç web-konferanstır. GPK md. 155.2 ve APK md. 153.2, tarafların ve diğer katılımcıların kendi bilgisayar veya telefonlarından, evden ya da ofisten katılmasına imkân tanır. Bunun için mahkemeye dilekçe verilir ve mahkemede teknik imkân bulunmalıdır. Mahkeme katılımı bir ara karar (opredeleniye) ile kabul veya reddeder. Web-konferansta kimlik genellikle Gosuslugi (ESIA) veya biyometri üzerinden doğrulanır.
Kapalı duruşmada (zakrytoye sudebnoye zasedaniye) veya teknik imkân yoksa mahkeme web-konferans talebini reddeder. Bu, GPK md. 155.2/2 ve APK md. 153.2/2’nin açık hükmüdür.
Yetkili mahkeme neden avukatın şehri olmak zorunda değildir
Rusya’da dava, kural olarak davalının bulunduğu yer mahkemesinde açılır. Borçlu Moskova’da kayıtlıysa dosya Moskova şehir mahkemesi veya ilgili tahkim mahkemesinde görülür. Vekil ise başka bir baroya kayıtlı olabilir; müvekkil Antalya veya İstanbul’da oturuyor olabilir.
Kanun, vekilin mahkeme ile aynı şehirde yaşamasını şart koşmaz. Aranan, usulüne uygun temsil, sürelere uyum ve duruşmaya — bizzat veya mahkemenin kabul ettiği uzaktan yöntemle — katılımdır.
Ne zaman çevrimiçi katılım yeterlidir
Birinci derece yargılamaların çoğunda mahkeme “salonda duran kişiler” değil, usul işlemleri ister: vekâletin teyidi, erteleme talebi, sözleşmenin yeminli tercümesinin sunulması, bilirkişi raporuna itiraz, süre takviminin belirlenmesi. Bunlar GPK md. 155.2 / APK md. 153.2 kapsamında web-konferansla veya GPK md. 155.1 / APK md. 153.1 kapsamında VKS ile yapılabilir; savunmanın niteliği düşmez.
Çevrimiçi katılımın makul ve yeterli olduğu tipik haller:
• ön inceleme ve dava şartlarının denetimi;
• mahkemenin yalnızca ertelediği veya bilirkişiye gönderdiği rutin celse;
• dosyaya zaten girmiş belgeler üzerinden görüş teatisi;
• süre denetimi, ek süre ve delil talepleri;
• istinaf ve temyizde esasın yazılı malzemeye dayandığı duruşmalar;
• Türk müvekkilin Rusya’ya gelmesinin fiilen imkânsız veya orantısız pahalı olduğu ticari alacak davaları.
Ne zaman bizzat duruşmaya gitmek gerekir
Mahkeme uzaktan katılımı reddedebilir veya yüz yüze yargılamayı zorunlu kılabilir. Bu durumda seyahat konfor değil, usul zorunluluğudur. Kural olarak bizzat katılım şu hallerde gerekir:
• mahkeme vekilin veya tarafın salonda hazır bulunmasını açıkça emretmişse;
• tanık, taraf veya uzman dinlenecek ve hâkim beyanı doğrudan değerlendirmek istiyorsa;
• sözleşme aslı, mühür veya ıslak imzalı belge ibrazı gerekiyorsa;
• ihtiyati tedbir, hesapların bloke edilmesi veya malvarlığı tasarruf yasağı gibi, hızın ve hazır bulunmanın sonucu etkilediği talepler görülüyorsa;
• karşı taraf salonda hazırsa ve mahkeme canlı münakaşayı gerekli görüyorsa;
• duruşma kapalıysa — web-konferans kanunen mümkün değildir.
Bu hallerde seyahat haklıdır. Diğerlerinde, özellikle alacak 10–50 bin euro bandındaysa, her celse için Moskova bileti davanın bütçesini şişirir.
Masrafları nasıl sınırlıyoruz
Kural basittir: müvekkil davayı ilerletan iş için öder, avukatın coğrafyası için değil.
Yargılama evresinin sabit ücreti dilekçeyi, UYAP benzeri elektronik sistemdeki işlemleri (Gosuslugi / mahkeme elektronik kabini), talepleri ve çevrimiçi duruşmalara katılımı kapsar. Ayrı yol ve temsil gideri yalnızca mahkeme bizzat gelinmesini isterse veya usulen seyahat kaçınılmaz hale gelirse doğar.
RT Union’un dört çalışma kuralı:
- Dava açılmadan önce yetkili mahkeme, şehir ve yüz yüze celse ihtimali değerlendirilir. Müvekkil maliyet yapısını ilk celpten sonra değil, baştan görür.
- Her dosyada GPK md. 155.2 veya APK md. 153.2 uyarınca web-konferans, mümkün değilse GPK md. 155.1 / APK md. 153.1 uyarınca VKS talebi yapılır. Çevrimiçi, istisna değil varsayılandır.
- Seyahat gerekecekse müvekkil önceden bilgilendirilir ve onay alınır. Bildirim ve zorunluluk yoksa yol gideri yazılmaz.
- “Salonda görünmek” için duruşma çoğaltılmaz. Mahkeme meseleyi evrak üzerinden çözebiliyorsa başka kente uçmanın hukuki gereği yoktur.
Türk şirketi için pratik sonuç
Rusya’daki bir ticari uyuşmazlık zaten tercüme, apostil veya konsolosluk tasdiki, noter ihtarnamesi, harç ve bilirkişi kalemlerini içerir. Her duruşmaya avukat uçurulursa gider, kısa sürede asıl alacağa yaklaşır.
Çevrimiçi model yargılama evresini öngörülebilir kılar: sabit ücret açıktır, gerekirse uygulanacak seyahat birim ücreti açıktır, gizli “uçuş sayacı” yoktur. Bütçeyi müvekkil kontrol eder; usulü avukat yönetir.
RT Union davayı nasıl yürütür
Türk şirketleri ve vatandaşları için Rusya genelinde ticari, sözleşmesel, aile ve icra uyuşmazlıklarında temsil sağlarız. Türkiye ayağı Antalya merkezlidir; Rusya ayağında dosya, ihtar, arabuluculuk (arabuluculuk kanunen öngörülmüşse), dava ve duruşmalar tek elden yürür.
Müvekkilin her celse için Rusya’ya gelmesi gerekmez. Usulüne uygun vekâletname, belge seti ve hızlı iletişim çoğu dosyada yeterlidir. Şirket yöneticisinin bizzat dinlenmesi nadirdir; mahkeme ısrar ederse bu ayrıca kararlaştırılır.
Kimler için
Bu yazı, Rusya’daki karşı taraftan alacak tahsil eden, tedarik, inşaat, taşınmaz veya vekâlet sözleşmesi uyuşmazlığı yaşayan ve Rusya’daki yargılama bütçesinin nasıl kurulduğunu önceden görmek isteyen Türk şirketleri, yatırımcılar ve gerçek kişiler içindir.
Sonuç
Rus usul hukukunda çevrimiçi duruşma “ikinci sınıf çözüm” değildir. GPK md. 155.1–155.2 ve APK md. 153.1–153.2 bunu kanuni araç haline getirmiştir. Yüz yüze katılım noktasal kullanılır. Doğru strateji varsayılan olarak web-konferans veya VKS talep etmek, yalnızca davanın seyrini değiştirecekse seyahat etmektir.
Böylece Türk müvekkil hem temsil kalitesini korur hem de Antalya–Moskova arasında gereksiz uçuş ödemez.
İletişim
Rus-Türk Hukuk ve Danışmanlık Şirketi / RT Union
Site: https://rt-union.com/tur
Tel. Rusya: +7 (812) 210-00-77
Tel. Türkiye: +90 (552) 647-07-17
Rusya’daki uyuşmazlığınız için duruşma bütçesi değerlendirmesi isteyin: hangi celseler çevrimiçi yürütülebilir, hangilerinde avukatın mahkemeye bizzat gitmesi gerekir.
