Rusya’da Türk Şirketlerinden Alacak Tahsili: Franchise ve Ticari Uyuşmazlıklarda Pratik Çözümler (2026)

Chukavin Pavel · 2026-08-26

Türk şirketleri için Rusya pazarı hala önemli fırsatlar sunuyor. Ancak franchise sözleşmeleri, mal tedariki veya ticari ilişkilerde alacakların tahsil edilememesi sık karşılaşılan bir sorun. Özellikle 2022 sonrası yaptırımlar ve para transferi kısıtlamaları nedeniyle birçok Türk firması, Rus tarafın borcunu ödememesi veya sözleşmeyi ihlal etmesi durumunda ne yapacağını bilmiyor.

Bu makalede, Rusya’da Türk şirketlerinin Rus borçlulara (franchisee, alıcı, dağıtıcı) karşı dava açma imkânlarını, münhasır yargı yetkisi maddelerine rağmen Rus mahkemelerinde dava açmanın yollarını ve pratik stratejileri inceliyoruz.

1. Franchise ve Ticari Sözleşmelerde En Sık Görülen Sorunlar

Madame Coco, Repertoire gibi Türk markalarının Rusya’daki franchise ilişkilerinde sık yaşanan sorunlar şunlardır:

• Franchise bedellerinin ve mal bedellerinin ödenmemesi
• Mağaza açma taahhütlerinin yerine getirilmemesi
• Marka ve know-how’ın yetkisiz kullanımı
• Sözleşmenin tek taraflı feshedilmesi veya ihlali

Örnek bir cari hesap ekstresinde görüldüğü gibi, bir Rus franchisee’nin Türk franchisor’a olan borcu onlarca milyon Türk lirasına ulaşabiliyor. Bu durumda alacağın tahsili kritik hale geliyor.

2. Sözleşmede “İstanbul Mahkemeleri Yetkilidir” Yazıyorsa Ne Olur?

Birçok Türk-Rus franchise ve tedarik sözleşmesinde münhasır yargı yetkisi olarak İstanbul (Çağlayan) mahkemeleri veya tahkim öngörülür. Bu madde, Rus mahkemesinde dava açmayı engeller mi?

Rusya Federasyonu Tahkim Usul Kanunu’nun (АПК РФ) 247. maddesine göre Rus mahkemeleri şu durumlarda yetkili olabilir:

• Davalı Rusya’da kayıtlıysa (yerleşim yeri yetkisi)
• Sözleşmenin ifası Rusya topraklarında gerçekleşiyorsa (mağaza açma, satış, teslimat)
• Uyuşmazlık Rusya’da tescilli marka haklarıyla ilgiliyse

Ayrıca 248.1 madde (sözde “Lugovoy Yasası”) sayesinde, yaptırımlar nedeniyle yabancı mahkeme/tahkim yolunun fiilen işlemez hale geldiği durumlarda Rus mahkemeleri münhasır yetki iddia edebiliyor. 2024-2026 yıllarında Yüksek Mahkeme kararları (НС Банк – Лукойл, Русхимальянс – Linde vb.) bu yaklaşımı genişletti.

3. Rusya’da Dava Açmanın Avantajları

Türk şirketleri için Rus mahkemesinde dava açmanın somut faydaları:

Hızlı tedbir kararı

Hesaplara, mal stoklarına ve marka kullanımına tedbir konulabilir

İcra kolaylığı

Rus mahkemesi kararı Rusya’da doğrudan icra edilir

Yerel delillere erişim

Mağaza, stok, banka hesapları ve tanıklar Rusya’dadır

Marka koruması

Rusya’da tescilli marka (örneğin MADAME COCO BY DEHA MAGAZACILIK) için güçlü koruma

4. Riskler ve Gerçekçi Beklentiler

• Rus mahkemesi, sözleşmedeki İstanbul yetkisi maddesini gerekçe göstererek davayı reddedebilir veya “bakılmaksızın bırakabilir”.
• Bu risk tamamen ortadan kaldırılamaz, ancak yetki argümanı güçlü kurulursa şans artar.
• Yaptırımlar nedeniyle Türk mahkemesi kararının Rusya’da tanınması da zorlaşmıştır. Bu nedenle doğrudan Rusya’da dava açmak çoğu zaman daha etkilidir.

5. Pratik Adımlar – Nasıl İlerlemeli?

1. Cari hesap ve belgeler – Borç tutarını netleştirin (fatura, ekstre, sözleşme).
2. Yetki analizi – Sözleşmedeki yargı maddesi + 247 ve 248.1 madde değerlendirmesi.
3. Tedbir talebi – Dava ile birlikte veya öncesinde hesap ve mal tedbiri.
4. İhtarname – Gerekirse öncesinde resmi ihtar.
5. Dava stratejisi – Para alacağı + marka ihlali + sözleşme feshi kombinasyonu.

6. RT-Union Olarak Ne Sunuyoruz?

Rusya ve Türkiye’de ofisleri bulunan ekibimiz, Türk şirketlerine şu hizmetleri veriyor:

• Rus mahkemelerinde alacak ve franchise davalarının açılması ve takibi
• Tedbir kararlarının alınması
• Marka haklarının korunması
• Yaptırımlar döneminde tahsilat stratejisi
• İstanbul ve Moskova mahkemelerinde paralel süreç yönetimi

Rusya’daki bir Rus şirketinden alacağınız varsa veya franchise sözleşmeniz ihlal edildiyse, durumunuzu değerlendirmek için bizimle iletişime geçebilirsiniz.